Het huwelijk van Sir Gawain en Dame Ragnell

Het manuscript van dit verhaal dateert uit ca. 1450 en is geschreven in het dialect uit East Midland. Een schrijver is niet bekend.

In dit verhaal komt Arthur niet zo goed voor de dag. Er wordt niet gevochten, maar er moet een antwoord op een vraag gevonden worden. Arthur blijkt dan minder nobel te zijn dan we van hem dachten.

Het verhaal

Op een dag is koning Arthur met zijn ridders op jacht in Inglewood, als hij een groot en sterk hert ziet. Hij geeft aan dat hij het dier alleen wil vangen en zet de achtervolging in. Uiteindelijk weet hij het dier te doden.

Als hij naar het dode dier loopt, komt er een onbekende ridder aan, die hem de doorgang belet. De man spreekt Arthur aan en zegt dat hem een groot onrecht is aangedaan, omdat Arthur het land dat aan hem toebehoort aan Gawain is gegeven. Arthur vraagt naar de naam van de man, die zegt dat hij Sir Gromer Somer Joure heet.

Arthur zegt dat het onverstandig zou zijn hem aan te vallen en te doden, omdat hij alleen een boog bij zich heeft en daardoor zou er geen eer te behalen zijn. Ook zullen zijn ridders hem willen wreken om hem te doden. Sir Gromer zegt dat het niet zijn bedoeling is om hem oneervol te doden, maar hij wil wel een afspraak met Arthur maken; over 12 maanden moet hij weer alleen naar deze plaats komen en moet hij het goede antwoord geven op de vraag wat vrouwen het liefst willen. Als hij niet het goede antwoord weet, zal hij diezelfde dag zijn hoofd verliezen. Ook wordt hem verboden om er met iemand anders over te praten. Arthur kan niet anders dan beloven dat hij er over een jaar zal zijn met het goede antwoord, waarna Sir Gromer vertrekt

Arthur blaast dan op zijn hoorn, waarna zijn ridders naar hem toe komen. Iedereen is enthousiast over de vangst, maar Arthur heeft geen lust meer om de jacht voort te zetten en wil terug naar Carlisle. De mannen begrijpen dat er iets gebeurd moet zijn en samen gaan ze terug. In de periode die volgt, is Arthur teneergeslagen, tot Gawain het niet meer aan kan zien en hem vraagt wat er aan de hand is. Arthur antwoordt dat er in het bos een ridder is geweest, met wie hij heeft gesproken, maar dat hij niet kan vertellen waar het gesprek over ging. Gawain zegt dat de koning hem kent en weet dat hij hem niet in diskrediet zal brengen, waarna Arthur hem het hele verhaal vertelt en hem vraagt wat hij moet doen om het antwoord te achterhalen. Arthur beklaagt zich bij Gawain dat hem veel leed en onrecht is aangedaan door Sir Gromer.

Gawain stelt voor dat ze allebei op pad gaan om aan iedereen te vragen wat vrouwen het liefst willen. De antwoorden zullen ze dan opschrijven in een boek. Arthur vindt dit een goed plan, waarna ze beiden in een andere richting vertrekken. Onderweg ondervragen ze iedereen die ze tegenkomen en krijgen ze uiteenlopende antwoorden. Sommigen zeggen dat vrouwen mooie kleren willen, anderen dat vrouwen aanbeden willen worden. Alle antwoorden worden opgeschreven en als ieder zijn boek vol heeft, keren ze terug. Als ze later de boeken lezen, zijn ze ervan overtuigd dat het goede antwoord ertussen moet staan. Maar ondanks deze boeken is Arthur er niet gerust op dat het juiste antwoord erbij zit en besluit hij vlak voor de afgesproken datum terug te keren naar Ingleswood om daar verder te zoeken.

In het woud treft hij een vrouw die zo lelijk is, dat hij verbaasd is dat er zoiets mogelijk is. Er is werkelijk niets moois aan de vrouw te ontdekken. Zij komt naar hem toe en zegt dat ze blij is dat ze hem treft, want zijn leven ligt in haar handen. Arthur is verbaasd en vraagt wat ze bedoelt met deze opmerking, waarna ze zegt dat ze weet van de afspraak die hij heeft gemaakt in het woud en dat zij het antwoord heeft op de vraag. Er is echter één voorwaarde aan dit antwoord verbonden en dat is dat zij het alleen geeft als Arthur weet te regelen dat zij met Sir Gawain kan trouwen. Hij antwoordt dat hij het zal proberen, maar hij kan Gawain niet dwingen tot een huwelijk, waarop zij zegt dat hem dit zijn hoofd zal kosten. Ze spreken af om elkaar op de dag van de afspraak op dezelfde plaats weer te ontmoeten, en als Arthur vertrekt, vraagt hij naar de naam van de vrouw, die antwoordt dat ze Dame Ragnell heet.

Eenmaal terug in Carlisle is Gawain de eerste die Arthur ontmoet, die hem vraagt of hij nog wat nieuws heeft gevonden. Arthur zegt dat het zijn dood wordt, waarop Gawain aangeeft dat hij liever doodgaat, dan dat het zijn koning zal overkomen. Dan zegt Arthur dat hij een foeilelijke vrouw is tegengekomen, die zegt dat ze het antwoord weet, maar dit alleen wil geven als ze met een ridder mag trouwen. Gawain vraagt of dit alles is en zegt dat hij met de vrouw zal trouwen als hij hier het leven van Arthur mee kan redden, al was ze zo lelijk als Beëlzebub.

Arthur zegt dat haar naam Dame Ragnell is en zegt nogmaals dat hij er niets aan kan doen dat ze het antwoord alleen wil geven in ruil voor een huwelijk, waarop Gawain aangeeft dat het geen probleem is en hij met haar zal trouwen. Arthur is opgelucht en prijst Gawain als de beste onder zijn ridders.

Als de dag van de afspraak is aangebroken, gaan Arthur en Gawain op weg. In het woud aangekomen neemt Arthur afscheid van Gawain en rijdt verder. Al snel ontmoet hij Dame Ragnell. Al van ver roept Arthur dat Gawain met haar wil trouwen en wil dan snel het antwoord van haar weten. Dame Ragnell zegt rustig dat het antwoord op de vraag wat vrouwen het liefst willen is: soevereiniteit over de machtigste en dapperste ridder die er is. Ze zegt dat Arthur door moet rijden, omdat Sir Gromer al staat te wachten, maar ook dat hij zijn belofte over haar huwelijk niet mag vergeten.

Snel rijdt Arthur verder, tot hij Sir Gromer ontmoet. Die vraagt naar het antwoord, waarop Arthur hem de twee boeken overhandigt die hij en Gawain gemaakt hebben. Sir Gromer bekijkt de boeken, maar kan er het goede antwoord niet in vinden. Hij zegt dat Arthur zich klaar moet maken voor zijn dood, maar die zegt snel dat hij nog één antwoord heeft, dat niet in de boeken staat. Sir Gromer wil dat antwoord nog weten, maar het is de laatste kans. Arthur zegt dan dat het antwoord is: dat vrouwen het liefste soevereiniteit willen. Om de macht te hebben over de machtigste ridder.

Als Sir Gromer dit antwoord hoort, wordt hij woedend en zegt hij dat Arthur met Dame Ragnell moet hebben gesproken, die zijn zuster is. Hij hoopt dat God haar zal straffen, maar tegen Arthur kan hij niets anders zeggen dan dat hij vrij is om te gaan en staan waar hij wil. Hij hoopt Arthur nog eens uit te dagen, maar die zegt dat hij dan goed bewapend zal zijn, waarop Sir Gromer vertrekt.

Ook Arthur gaat terug en komt al snel Dame Ragnell tegen, die constateert dat haar antwoord goed is geweest. Ze wil nu huwen met Sir Gawain, waarop Arthur zegt dat ze met hem mee mag, zodat zij en Sir Gawain diezelfde dag nog in het huwelijk kunnen treden. Zij weigert dit en zegt dat ze alleen naar het kasteel zal komen, om daar door hem ontvangen te kunnen worden. Ook wil ze trouwen in aanwezigheid van veel gasten.

De koning schaamt zich voor het feit dat zij in het openbaar aan zijn hof wil verschijnen, maar voldoet aan haar wens. Een tijdje nadat Arthur aan het hof is gearriveerd, verschijnt zij en vraagt in aanwezigheid van alle ridders of hij Sir Gawain wil laten halen. Als deze arriveert, zegt hij dat hij klaar is om met haar in het huwelijk te treden en zo de belofte in te lossen. Dame Ragnell is blij met het antwoord en zegt het te betreuren dat ze niet mooier is. Guinevere, die een tijdje later met de vrouwen van andere edelen in haar kamer is, heeft medelijden met Gawain. Ze verbazen zich over het feit dat Gawain met zo’n lelijke vrouw wil trouwen.

Ondertussen wordt er in het hele land omgeroepen dat Sir Gawain in het huwelijk zal treden met Dame Ragnell. In de tussentijd probeert Guinevere de aanstaande bruid te overreden om ’s morgens vroeg te trouwen, maar deze wil later op de dag, als zoveel mogelijk mensen aanwezig kunnen zijn.

Op de dag van het huwelijk zijn veel gasten aanwezig. Dame Ragnell is rijk en mooi gekleed, maar na de mis, tijdens het eten, eet zij zoveel als zes anderen op kunnen. Ook de manier waarop zij eet, stuit de aanwezige edelen tegen de borst. Ze is erg ongemanierd. Aan het eind van het feest is iedereen het erover eens dat Gawain met een vrouw is getrouwd die ongemanierd en lelijk is. Niet iemand die aan het hof thuishoort.

Als Gawain en Dame Ragnell in hun kamer zijn, vraagt zij of Gawain haar wil kussen, waarop hij antwoordt dat hij aan al zijn verplichtingen zal voldoen, niet alleen het kussen. Wanneer hij zich omdraait, ziet hij tot zijn verbazing een wonderschone vrouw staan. Ze zegt dat zij een halve dag lelijk en een halve dag mooi zal zijn. Zij laat aan hem de keus of hij ’s nachts een mooie vrouw wil en overdag een lelijke, of andersom.

Gawain zegt dat hij het niet weet en laat de keus aan haar: wil zij overdag mooi aan het hof verschijnen, of ’s nachts mooi voor hem zijn. Dame Ragnell is blij met dit antwoord; zij was betoverd en door dit antwoord zal zij altijd een mooie vrouw blijven, omdat hij haar met dit antwoord de soevereiniteit gaf die een vrouw wenst.

De twee pasgetrouwden beleven een bijzondere en lange huwelijksnacht. Rond het middaguur is iedereen aan het hof verbaast dat Gawain en zijn vrouw nog niet wakker zijn. Er wordt besloten om naar hun kamer te gaan, om te zien of ze nog in leven zijn. Als ze op de deur kloppen en vragen of alles goed is, antwoordt Gawain dat het hem niet beter kan gaan. Hij opent de deur en stelt hen opnieuw aan zijn vrouw voor. De aanwezigen zijn verbaasd, waarop Gawain hen het hele verhaal van de betovering vertelt.

Het huwelijk tussen Gawain en Dame Ragnell duurde vijf jaar en was een goed huwelijk, tot zij overlijdt. Hij is haar echter nooit vergeten. Uit dit huwelijk is hun zoon Gyngolyn geboren, die later ook ridder van de ronde tafel zal worden.

Bron:

Thomas J. Garbáty – Medieval English Literature